Co jedzą żółwie stepowe? Dieta, wapń i hibernacja

6 min czytania
Co jedzą żółwie stepowe? Dieta, wapń i hibernacja

Żółw stepowy (Testudo horsfieldii, często sprzedawany jako żółw rosyjski) jest zwierzęciem wyłącznie roślinożernym. Jeszcze niedawno wielu opiekunów karmiło go serem, jajkami czy mięsem, a dziś wiadomo, że taka dieta prowadzi do poważnych chorób, w tym do uszkodzenia nerek. Prawidłowe żywienie opiera się na dzikich ziołach i trawach, odpowiednim zaopatrzeniu w wapń oraz promieniowaniu UVB. Poniżej wyjaśniamy, co może jeść żółw stepowy, czego mu nie wolno dawać, jak dbać o kości i pancerz oraz co warto wiedzieć o hibernacji i o obowiązku rejestracji.

Dieta żółwia stepowego w naturze

W naturalnym środowisku, czyli na suchych stepach i półpustyniach Azji Środkowej, żółw żywi się pędami dzikich roślin zielnych, kwiatami, liśćmi, trawami i zeschłą roślinnością. Jego pokarm jest ubogi w cukry i tłuszcz, a bogaty w błonnik. Dieta zmienia się w ciągu roku: wiosną rośliny są świeże i soczyste, latem wysychają, a to, co zwierzę zjada, jest twardsze i bardziej suche.

W domu najlepiej naśladować ten sposób odżywiania. Podstawą powinny być różne gatunki dzikich ziół, najlepiej zbieranych z miejsc czystych, z dala od ruchliwych dróg i terenów opryskiwanych środkami ochrony roślin, uzupełniane suszonymi ziołami zimą.

Rośliny dozwolone i zakazane

Poniższa tabela jest zestawieniem orientacyjnym. Przy wątpliwościach co do rośliny nie podawaj jej żółwiowi i zapytaj lekarza weterynarii zajmującego się gadami.

Grupa Rośliny Uwagi
Podstawa diety (dozwolone) mniszek lekarski (liście i kwiaty), babka lancetowata, koniczyna, lucerna, mlecz, gwiazdnica, malwa, trawy łąkowe podawać różnorodnie i w czystym stanie
Uzupełnienie (dozwolone) liście winorośli, liście i owoce opuncji, nagietek, chaber, ślazy, suszone zioła jako dodatek do podstawy
Tylko w małych ilościach kapusta, brokuły, rzodkiewka (rośliny kapustne), szczaw, szpinak, rukola, marchew mogą utrudniać przyswajanie wapnia lub dostarczać szczawianów
Niepolecane sałata lodowa i inne sałaty o niskiej wartości odżywczej, owoce (jabłka, banany), warzywa bogate w cukry zbyt dużo cukrów i wody, mało błonnika; owoce co najwyżej rzadkim dodatkiem
Zakazane mięso, nabiał, jaja, karma dla psów i kotów, pieczywo, słodycze nadmiar białka zwierzęcego obciąża nerki
Trujące rośliny jaskier, wilczomlecz, naparstnica, oleander, bluszcz, azalia, konwalia, cis, tuja, rośliny cebulowe nie pozwalaj żółwiowi ich skubać, także w ogrodzie

Sałata i jabłka wcale nie są dobrym pokarmem: jabłka mają zbyt dużo cukrów, a sałata dostarcza głównie wody i utrudnia utrzymanie prawidłowej równowagi wapnia. Warto o tym pamiętać szczególnie przy karmieniu młodych zwierząt.

Żółw stepowy (Testudo horsfieldii) na trawie
Żółw stepowy (Testudo horsfieldii) na trawie. Fot. Nicholasink (en.wikipedia), Wikimedia Commons, domena publiczna

Wapń i światło UVB

Żółwie potrzebują wapnia do budowy kości i pancerza, a organizm przyswaja go tylko wtedy, gdy ma dostęp do witaminy D3, którą wytwarza pod wpływem promieniowania UVB. Dlatego samo karmienie ziołami nie wystarczy. W terrarium konieczne jest światło UVB, najczęściej z dedykowanej świetlówki lub lampy dla gadów, wymienianej zgodnie z zaleceniami producenta, ponieważ z czasem traci moc, mimo że wciąż świeci. W sezonie ciepłych dni korzystnie wpływa na zdrowie przebywanie zwierzęcia w ogrodowym wybiegu na naturalnym słońcu, o ile ma w nim cień i schronienie.

Źródłem wapnia mogą być kość sepii, którą żółw sam skubie, oraz suplementy z węglanem wapnia posypywane na pokarm. Częstotliwość suplementacji i ewentualne dodatki z witaminą D3 powinien ustalić lekarz weterynarii, ponieważ zarówno niedobór, jak i nadmiar szkodzą. Objawami niedoboru bywają miękki, zniekształcony pancerz, nierówne wzrastanie tarczek i spadek aktywności.

Karmienie żółwia stepowego w praktyce

Dorosłe osobniki karmimy zwykle codziennie lub co drugi dzień, ilością, którą zwierzę zjada w rozsądnym czasie, a młode częściej. Pokarm kładziemy na płaskim kamieniu lub talerzyku, a wodę udostępniamy w płytkim naczyniu. Co kilka dni warto zorganizować krótką kąpiel w letniej wodzie, co ułatwia nawodnienie. Należy kontrolować wagę i tempo wzrostu: przekarmianie prowadzi do zbyt szybkiego przyrostu i deformacji pancerza.

Zimą, gdy brakuje świeżych ziół, sięgamy po suszone zioła i liście oraz specjalistyczne karmy w peletkach dla żółwi lądowych, traktowane jako uzupełnienie. Więcej o ogólnych zasadach opieki nad gadami znajdziesz w artykułach Egzotyczni pupile w domu – jak zorganizować hodowlę gadów oraz Jak dbać o domowe zwierzęta egzotyczne.

Warto także zadbać o to, aby żółw miał możliwość wyboru temperatury: w terrarium powinien znajdować się cieplejszy punkt do wygrzewania i chłodniejszy kąt do odpoczynku. Zbyt niska temperatura obniża apetyt i osłabia trawienie, więc zwierzę może wyglądać na zdrowe, a mimo to słabo przyswajać pokarm. W razie utraty apetytu, wodnistych oczu, nietypowych odchodów lub trudności z oddychaniem trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza weterynarii zajmującego się gadami.

Hibernacja w skrócie

W naturze żółw stepowy zapada w sen zimowy (hibernację) lub letni, gdy warunki są niekorzystne. W domu hibernacja nie jest obowiązkowa, a dla chorego, osłabionego lub niedożywionego zwierzęcia może być niebezpieczna. Jeśli zdecydujesz się na nią, zwierzę musi być zdrowe, w dobrej kondycji i przygotowane: przed hibernacją przestaje się je karmić, aby jelita się oczyściły, a temperatura jest obniżana stopniowo. Same warunki, czas trwania i metoda zależą od wielu czynników, dlatego plan przygotowań omów z lekarzem weterynarii, który zna gady, i przed hibernacją zleć badanie kontrolne.

Rejestracja żółwia stepowego: informacja prawna

Żółw stepowy należy do gatunków chronionych w ramach przepisów o handlu dziką fauną i florą. Zgodnie z art. 64 ustawy o ochronie przyrody posiadacze żywych gadów z załączników A i B rozporządzenia Rady (WE) nr 338/97 są zobowiązani zgłosić je do rejestru prowadzonego przez starostę właściwego ze względu na miejsce przetrzymywania zwierzęcia, w terminie 14 dni od nabycia lub sprowadzenia. Według dostępnych wykazów gatunek ten znajduje się w załączniku B, ale przed zgłoszeniem sprawdź to w aktualnym wykazie (np. w bazie Species+) oraz w starostwie, bo przepisy i załączniki bywają zmieniane.

Do zgłoszenia zwykle dołącza się dokument potwierdzający legalne pochodzenie zwierzęcia, np. od sprzedawcy lub hodowcy. Opis obowiązków znajdziesz na stronie Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Poznaniu. Jest to informacja ogólna, a nie porada prawna; w razie wątpliwości skontaktuj się ze starostwem powiatowym.

Najczęściej zadawane pytania

Co je żółw stepowy?

Wyłącznie rośliny: dzikie zioła, trawy, liście i kwiaty. Mięso, ser, jaja i karma dla psów lub kotów są dla niego szkodliwe.

Czy żółw stepowy może jeść sałatę i jabłka?

Lepiej ich unikać. Sałata ma mało wartości odżywczych, a jabłka dużo cukrów. Podstawą powinny być zioła i trawy.

Po co żółwiowi światło UVB?

Dzięki UVB organizm wytwarza witaminę D3, bez której nie przyswaja wapnia. Brak UVB sprzyja chorobom kości i pancerza.

Czy żółw stepowy musi hibernować?

Nie musi. Hibernacja jest dla zdrowych, dobrze przygotowanych zwierząt i powinna odbywać się po konsultacji z lekarzem weterynarii.

Zdjęcie główne: Żółw stepowy na piaszczystym podłożu. Fot. Yuriy75, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Ile miseczek dajesz temu artykułowi?

Nikt jeszcze nie ocenił tego artykułu – możesz być pierwszy.

Tekst został utworzony przy pomocy sztucznej inteligencji (modeli językowych).

Redakcja OtoKot

Redakcja bloga – dzielimy się sprawdzonymi poradami i inspiracjami.